THANH HOÁ – ĐẤT NĂM TRUNG

(bản cổ truyền miệng)

Đất đồi Trung du,

Thành phần Trung nông,

Tư tưởng Trung bình,

Nghịch nhĩ Trung ngôn,

Ái quốc Trung quân.

Giải thích ngắn gọn từng “Trung” (để thấy vì sao gọi là đất 5 Trung):

1. Đất đồi Trung du

Thanh Hoá nằm giữa Bắc – Trung, địa hình chuyển tiếp: núi – đồi – đồng bằng – biển.

2. Thành phần Trung nông

Xã hội truyền thống chủ yếu là nông dân vừa, không quá giàu, không quá bần.

3. Tư tưởng Trung bình

Tính cách chừng mực, không cực đoan, thiên về dung hoà, thực tế.

4. Nghịch nhĩ Trung ngôn

Lời nói thẳng, nghe có thể “chói tai” nhưng thường là lời phải, lời thật.

5. Ái quốc Trung quân

Truyền thống trung với nước, trung với vua (sau này hiểu rộng là trung với quốc gia).

Vì sao bài vè này không gieo vần?

• Đây là vè khẩu quyết – vè nhận diện vùng đất, thường do sĩ phu Nho học truyền miệng, nên:

• Ưa ý niệm – khái niệm Hán Việt

• Ngắn, gọn, dễ nhớ, dễ truyền

Dị bản thường gặp (ít chữ Hán hơn):

Thanh Hoá đất ở lưng chừng,

Đồi trung du, dân trung nông,

Nói ngay hay chát tai người,

Lòng trung với nước trọn đời chẳng phai.