HỌC MẤT ĐỂ ĐƯỢC AN

Bảy mươi ngoảnh lại một đời qua,

Được mất bao phen hóa chuyện nhà.

Mới hiểu trần gian là cõi tạm,

Buông rồi mới thấy nhẹ thân ta.

Một thuở oai phong đứng trước bàn,

Bao người chờ lệnh, dạ thưa vang.

Nay về nghỉ việc, thôi quyền thế,

Mất chức mà lòng được thảnh thang.

Ngày trước một câu đủ định phần,

Việc to việc nhỏ chẳng ngại ngần.

Nay con tự quyết đường con bước,

Mình chỉ góp lời, chớ góp cân.

Ngày trước nói ra, người lắng nghe,

Một lời nghiêm nghị đủ răn đe.

Nay con bảo: “Bố đừng lo nữa!”,

Mỉm cười mà hiểu: thế là về.

Con cháu mỗi người một nẻo riêng,

Thời xưa cha dạy, chúng còn nghe.

Nay điều mình đúng chưa là đúng,

Biết nói vừa thôi, giữ chữ hòa.

Bạn cũ ngày xưa đếm chẳng cùng,

Lính, trường, cơ quan kết một vùng.

Bảy mươi ngoảnh lại, ghế dần vắng,

Tên gọi còn đây, bóng đã không.

Bạn còn bên cạnh quý hơn vàng,

Một tiếng gọi nhau ấm cả lòng.

Chớ giận vì câu lời vụn vặt,

Để mai ngoảnh lại chẳng còn mong.

Bảy mươi chân bước chẳng còn nhanh,

Mắt đã mờ hơn, tóc đã xanh.

Tai kém, gối đau, thân đổi khác,

Đành theo năm tháng học an lành.

Một thuở thân trai sức dẻo dai,

Đi xa chẳng ngại tháng năm dài.

Nay qua vài bậc thềm đã mỏi,

Mới hiểu thân mình cũng có ngày.

Tuổi trẻ tưởng rằng tháng rộng dài,

Bao nhiêu dự định cứ ngày mai.

Bảy mươi mới biết thời gian ngắn,

Chẳng thể mua thêm một sớm mai.

Mất cả ham danh với lợi quyền,

Mất lòng hơn thua chuyện thế gian.

Mất bao nóng giận, lời tranh chấp,

Lại được trong tâm một chữ nhàn.

Mất chức nhưng còn một khoảng trời,

Không còn họp sớm, chẳng lo người.

Không cần chạy đua cùng thiên hạ,

Tự chọn đường đi, tự chọn đời.

Sáng dậy thong dong chén trà đầy,

Nghe chim ngoài cửa hót đâu đây.

Không ai thúc giục, không ai gọi,

Một ngày bình dị cũng thành say.

Cơm tối quây quần với cháu con,

Một câu hỏi nhỏ ấm lòng son.

Ngày xưa lo gánh bao công việc,

Nay được gần nhau quý biết bao.

Bao năm sớm tối một người bên,

Chia nửa buồn vui, giữ mái hiên.

Đến tuổi tóc sương còn có bạn,

Ấy là hạnh phúc chẳng gì hơn.

Bạn ít nhưng mà bạn thật tâm,

Một người hiểu được đã tri âm.

Chẳng cần đông đảo lời thăm hỏi,

Một tiếng “khỏe không?” đủ ấm lòng.

Bảy mươi đâu phải trắng đôi bàn,

Một đời va đập mới nên gan.

Đi qua được mất, vui cùng khổ,

Mới hiểu bình yên quý vô vàn.

Có những chuyện xưa hãy để rồi,

Có người xa cách cũng đành thôi.

Không còn níu kéo điều không thể,

Buông được trong lòng nhẹ một đời.

Không cần thiên hạ phải khen mình,

Không trách người đời chẳng hiểu mình.

Được mất hôm nay như gió thoảng,

Tâm còn thanh thản ấy là vinh.

Không mong nhà lớn, chẳng cầu sang,

Một mái bình yên, một bữa vàng.

Sáng có trà thơm, chiều có bạn,

Đêm về giấc ngủ thật bình an.

Mất sức mới thương những bước đi,

Mất người mới quý phút chia ly.

Mất thời mới biết từng giây sống,

Mất đủ rồi, càng quý những gì.

Nửa đời lo việc của bao người,

Đến tuổi bảy mươi sống thảnh thơi.

Đọc sách, làm thơ, đi đó đây,

Cho mình một chút của riêng đời.

Trần thế vốn không cõi vĩnh hằng,

Được rồi sẽ mất, mất rồi tan.

Hiểu ra quy luật đời sinh diệt,

Mới biết bình tâm chính chữ An.

Mất Vai, mất Uy được tự do,

Mất nhiều bè bạn, quý người còn.

Mất đi sức khỏe, thương thân phận,

Mất để tâm mình được nhẹ hơn.

Bảy mươi chẳng phải cuối đường đâu,

Chỉ khác ngày xưa bước chậm đầu.

Còn biết yêu thương, còn biết sống,

Thì xuân vẫn nở giữa trong nhau.

Học mất để tâm chẳng nặng nề,

Học buông để được sống say mê.

Học thương những người còn ở cạnh,

Học nhìn ngày tới chẳng sầu quê.

Một ấm trà thơm, một mái nhà,

Một người tri kỷ, một lời ca.

Sáng còn thức dậy nhìn trời sáng,

Thế đã là giàu, đã gọi An.

Mất để cho lòng được nhẹ tênh,

Mất rồi mới hiểu chữ an lành.

Bảy mươi ngoảnh lại cười thanh thản,

Một chữ “Bình An” quý nhất đời.

KHÓA 71–74: KHÔNG GIỮ QUỸ – GIỮ TÌNH BẠN

Sau hơn nửa thế kỷ kể từ ngày cùng học dưới mái trường cấp 3 khóa 1971–1974, chúng ta đã đi qua gần như cả một đời người. Mỗi người một hoàn cảnh, một nghề nghiệp, một nơi sinh sống, nhưng vẫn còn một điểm chung rất quý giá: chúng ta là những người bạn học của một thời tuổi trẻ.

Chính vì vậy, việc tổ chức hội khóa không chỉ nhằm gặp nhau, vui chơi hay du lịch, mà còn để thăm hỏi, chia sẻ và giữ gìn tình cảm của cả một thế hệ.

Một vấn đề thường được đặt ra là: có nên tiếp tục duy trì quỹ hội khóa hay không?

Theo tôi, trong điều kiện hiện nay, chúng ta có thể mạnh dạn lựa chọn một cách làm khác: không duy trì quỹ thường xuyên; khi có việc cụ thể mới lập dự toán, lập danh sách người tham gia và thu tiền theo thực tế.

Đây không phải là giảm tình cảm hay giảm trách nhiệm với tập thể. Ngược lại, có thể là cách bảo vệ tình bạn lâu dài hơn.

1. Có quỹ không sai, nhưng quỹ dễ phát sinh vấn đề

Ngày trước, việc đóng quỹ hội nhóm là rất bình thường. Mỗi người đóng một khoản, có người giữ quỹ, khi cần thì lấy ra chi. Cách làm ấy phù hợp với điều kiện trước đây.

Nhưng ngày nay, việc chuyển tiền rất đơn giản. Khi có hoạt động, chỉ cần thông báo và mỗi người chuyển khoản theo mức đã thống nhất.

Trong khi đó, một khoản quỹ tồn tại lâu dài rất dễ phát sinh những câu hỏi:

Quỹ hiện còn bao nhiêu? Thu bao nhiêu? Đã chi những gì? Chi có đúng mục đích không? Ai quyết định việc chi?

Những câu hỏi ấy chưa chắc xuất phát từ sự thiếu tin tưởng. Nhưng khi liên quan đến tiền chung, nghi ngờ và hiểu lầm là điều hoàn toàn có thể xảy ra.

Mà với một hội bạn bè đã hơn năm mươi năm, mất lòng tin nguy hiểm hơn mất tiền.

2. Người giữ quỹ cũng chịu một áp lực không cần thiết

Người giữ quỹ thường là người được tập thể tín nhiệm. Nhưng giữ tiền của cả khóa cũng đồng nghĩa với một trách nhiệm không nhỏ.

Chi khoản này phải giải thích, khoản kia phải chứng minh, số dư phải theo dõi, thu – chi phải ghi chép.

Đáng lẽ chúng ta gặp nhau để vui vẻ, ôn lại kỷ niệm và hỏi thăm nhau. Không nên để một người bạn phải mang thêm áp lực chỉ vì đang giữ tiền chung.

Không duy trì quỹ cũng là một cách giảm trách nhiệm và bảo vệ người quản lý quỹ.

3. Quỹ lâu dài có thể tạo cảm giác không công bằng

Khóa 71–74 hiện nay mỗi người một hoàn cảnh. Có người thường xuyên tham gia các hoạt động, có người ở xa ít tham gia, có người sức khỏe tốt, có người đi lại khó khăn.

Nếu tất cả cùng đóng một khoản cố định nhưng mức độ sử dụng khác nhau, có thể xuất hiện cảm giác:

“Tôi đóng như mọi người nhưng ít sử dụng quỹ.”

Ngược lại, nếu quy định mức đóng khác nhau lại phát sinh câu hỏi về tiêu chí và mức độ công bằng.

Trong khi đó, nếu có hoạt động nào, người tham gia hoạt động đó đóng chi phí của hoạt động đó, mọi thứ đơn giản và rõ ràng hơn.

4. Mô hình “có việc mới góp” phù hợp với hiện nay

Chúng ta có thể thống nhất một nguyên tắc rất đơn giản:

Không thu quỹ thường xuyên.

Khi tổ chức một chuyến đi, một cuộc gặp mặt hay một hoạt động chung, ban tổ chức đưa ra:

* Nội dung và chương trình;

* Dự toán chi phí;

* Danh sách người tham gia;

* Mức đóng của mỗi người;

* Thời hạn chuyển tiền.

Mọi người chuyển tiền theo danh sách.

Hoạt động kết thúc thì quyết toán.

Thu bao nhiêu – chi bao nhiêu – thừa thiếu thế nào đều công khai ngay.

Không có khoản tiền tồn kéo dài từ năm này sang năm khác, không phải giải thích những khoản chi của quá khứ và cũng không phải duy trì một hệ thống quản lý quỹ phức tạp.

5. Không có quỹ không có nghĩa là không có tình nghĩa

Điều cần phân biệt rõ là:

Không có quỹ không đồng nghĩa với không có trách nhiệm.

Khi một người bạn ốm đau, gặp hoàn cảnh khó khăn, có chuyện hiếu hỷ, chúng ta vẫn có thể tự nguyện chung tay.

Khi tổ chức gặp mặt, ai tham gia thì đóng góp.

Khi có chuyến đi, những người đi cùng chia sẻ chi phí.

Như vậy, chúng ta chuyển từ “đóng tiền trước để chờ khi có việc” sang “có việc cụ thể thì cùng chung tay”.

Đó là một cách đóng góp sát với thực tế hơn.

6. Điều đáng sợ nhất không phải mất tiền mà là mất tình bạn

Thực tế sinh hoạt của nhiều hội nhóm cho thấy, khi phát sinh bất đồng về tiền bạc, cách thu – chi hoặc việc sử dụng quỹ, những mâu thuẫn ban đầu rất nhỏ đôi khi có thể làm mất không khí đoàn kết.

Một nhóm bạn có thể đang rất vui vẻ, nhưng rồi bắt đầu bằng một câu hỏi:

“Tại sao khoản này lại chi như vậy?”

Từ đó có thể dẫn đến tranh luận, nghi ngờ, rồi xa cách.

Với những người đã là bạn học hơn nửa thế kỷ, điều ấy thật đáng tiếc.

Chúng ta đã đi qua quá nhiều năm tháng để hôm nay vẫn còn có nhau. Không nên để một khoản tiền trở thành nguyên nhân làm tổn thương một tình bạn đã được xây dựng từ tuổi học trò.

KẾT

Vì vậy, có lẽ khóa 71–74 nên cân nhắc một nguyên tắc:

Không duy trì quỹ hội thường xuyên.

Có việc mới lập dự toán.

Có người tham gia mới đóng góp.

Thu – chi theo từng hoạt động và công khai ngay.

Đây không phải vì chúng ta không tin nhau.

Mà chính vì quý nhau nên không muốn đặt nhau vào hoàn cảnh phải nghi ngờ nhau.

Sau hơn năm mươi năm, thứ chúng ta cần giữ không phải là một tài khoản có bao nhiêu tiền, mà là những người bạn vẫn còn nhớ đến nhau.

Tiền có thể mất rồi kiếm lại.

Nhưng lòng tin mất đi thì rất khó tìm lại.

Vì thế:

KHÔNG GIỮ QUỸ – GIỮ TÌNH BẠN.

CON ĐƯỜNG

Con đường từ thuở xa xôi,

Theo chân nhân thế qua rồi tháng năm.

Từ khi cất tiếng khóc thầm,

Đã nghe đường gọi âm thầm ngoài sân.

Đường quê qua những bước chân,

Bờ tre, giếng nước, mái sân, hàng rào.

Con đường đất đỏ năm nào,

Dẫn ta qua những ngọt ngào tuổi thơ.

Đường trong ký ức ngây thơ,

Có con bướm trắng, có bờ cỏ xanh.

Có chiều nắng trải mong manh,

Có người mẹ đứng bên thành ngóng con.

Đường đưa ta lớn từng hôm,

Từ làng ra phố, từ thôn đến đời.

Một ngày bước khỏi quê người,

Mang theo con đường một thời trong tim.

Đường xa có lúc lặng im,

Có khi hun hút cánh chim cuối trời.

Có đường dẫn tới một người,

Có đường đưa tiễn một đời cách xa.

Có đường qua những sơn hà,

Có đường vượt núi, băng qua đại ngàn.

Có đường nắng cháy gian nan,

Có đường mưa phủ ngập tràn bước chân.

Có đường đá sỏi khô khan,

Có đường hoa cỏ dịu dàng ven bên.

Có đường chẳng có cái tên,

Mà đi một đoạn nhớ quên cả đời.

Con đường đi giữa cuộc đời,

Nhiều khi cũng chính là nơi tìm mình.

Ta đi qua những lặng thinh,

Qua bao được mất, qua nghìn buồn vui.

Có đường thẳng tắp ngậm ngùi,

Có đường quanh quất ngược xuôi phận người.

Có đường mở lối chân trời,

Có đường khép lại một thời đã qua.

Có đường lịch sử sơn hà,

In bao dấu vó, bao là dấu chân.

Bao người đi giữa gian truân,

Mở đường đất nước qua ngần tháng năm.

Có đường tuổi trẻ âm thầm,

Ra đi giữ nước, tháng năm xa nhà.

Có đường bom đạn đi qua,

Mà trong khói lửa vẫn là niềm tin.

Có đường tiếp vận nối liền,

Hậu phương với những trận tiền gian lao.

Có đường qua núi cheo leo,

Mang theo lương thực, mang theo nghĩa tình.

Có đường hành quân một mình,

Có đường đồng đội cùng mình vượt qua.

Có đường từ phía quê nhà,

Ra nơi chiến trận, rồi xa trở về.

Có đường mưa gió sơn khê,

Có đường ký ức kéo về trong ta.

Đường xa muôn dặm sơn hà,

Mà nghe tiếng gọi quê nhà rất gần.

Âm nhạc cũng mở đường trần,

Để cho tiếng hát bước dần vào tim.

“Lên đường” vang giữa lặng im,

Gọi bao thế hệ đi tìm tương lai.

“Đường lên Tây Bắc” xa xôi,

Dốc cao, núi thẳm, mây trôi cuối trời.

“Đường ta đi” giữa cuộc đời,

Theo cùng đất nước qua thời chiến chinh.

“Trên đường tiếp vận” nghĩa tình,

Nối bao tuyến trước tuyến sau nhịp nhàng.

“Đường về Khe Sánh” gian nan,

In trong tiếng hát một trang sử đời.

“Đường đi trăm nẻo” chơi vơi,

Mỗi nẻo một hướng, mỗi người một phương.

“Trên đường ta bước” yêu thương,

Là bao hy vọng dặm trường phía xa.

“Đường hạnh phúc” giữa sơn hà,

Có khi chỉ một mái nhà bình yên.

“Con đường không tên” dịu hiền,

Không cần biển chỉ vẫn tìm thấy nhau.

Văn chương cũng mở đường vào,

Cho người đọc bước qua bao cõi đời.

Tolstoy viết chuyện con người,

“Con đường đau khổ” một thời nhân gian.

Abrahams mở đường gian nan,

“Con đường sấm sét” ngập tràn bão giông.

Bồ Tùng Linh viết một dòng,

“Con đường một chiều” mênh mông cõi người.

Scott tìm giữa chốn xa xôi,

“Con đường chẳng mấy ai” rồi hiện ra.

Hoàng Đạo thắp sáng đường xa,

Một “Con đường sáng” giữa làn tối tăm.

Lê Văn Trương viết âm thầm,

Những đường rẽ giữa thăng trầm thế gian.

Kerouac cưỡi gió lang thang,

“Trên đường” tuổi trẻ ngút ngàn trời mây.

Mỗi người một bước chân này,

Mỗi đường một phía, mỗi ngày một xa.

Nhưng trong muôn nẻo sơn hà,

Hình như đều có một ta kiếm tìm.

Tìm mình giữa những lặng im,

Tìm trong gặp gỡ, kiếm tìm chia ly.

Tìm trong mỗi cuộc ra đi,

Tìm trong những lúc trở về quê hương.

Hội họa cũng vẽ con đường,

Bằng màu, bằng sáng, bằng sương, bằng trời.

Một đường xa hút chơi vơi,

Một hàng cây đứng gọi người đi qua.

Có đường trong sắc chiều tà,

Có đường giữa cánh đồng hoa cuối mùa.

Có đường trong những cơn mưa,

Có đường dẫn tới một mùa nhớ thương.

Tiểu thuyết mở những con đường,

Nhân vật bước giữa vô thường thế gian.

Người đi tìm một bình an,

Người tìm quá khứ, người mang tương lai.

Có đường thực giữa ban mai,

Có đường chỉ có trong ai tưởng hình.

Có đường xuyên những giấc mình,

Có đường đi giữa vô minh kiếp người.

Có đường lên tận chân trời,

Có đường xuống tận một nơi tâm hồn.

Có đường dẫn tới cội nguồn,

Có đường đưa đến một vùng mộng mơ.

Có đường trong những vần thơ,

Nhà thơ đặt bước giữa bờ nhân sinh.

Một câu thơ mở hành trình,

Một dòng mực nhỏ hóa nghìn đường xa.

Đường trong cổ tích quê nhà,

Đường qua huyền thoại, đường qua thần kỳ.

Có đường chẳng biết hướng gì,

Mà người cứ bước bởi vì muốn đi.

Có khi đường chẳng cần chi,

Chẳng cần đích đến, chẳng vì một nơi.

Chỉ vì muốn thấy đất trời,

Muốn nghe gió thổi, muốn đời nhẹ tênh.

Có đường đi giữa lênh đênh,

Có người đi mãi chẳng quên một người.

Có đường chỉ mấy bước thôi,

Mà sao đi hết một đời chưa qua.

Có đường ngàn dặm sơn hà,

Mà đi cùng bạn hóa ra rất gần.

Có đường chỉ một bàn chân,

Mà nghe hun hút xa dần cố hương.

Tuổi xanh cứ tưởng cuối đường,

Có bao hạnh phúc vấn vương đợi mình.

Nên đi vội vã hành trình,

Cứ mong phía trước lung linh cuối đường.

Đến khi tóc đã pha sương,

Mới hay hạnh phúc ở đường ta qua.

Là cây đứng cạnh hiên nhà,

Là làn khói bếp bay qua cuối chiều.

Là người thương một lời yêu,

Là bàn tay nắm những điều gian nan.

Là khi nắng muộn dịu dàng,

Bỗng nhiên vàng ấm trên hàng tóc ai.

Là còn một bóng bên vai,

Là còn người hỏi hôm nay khỏe không.

Hạnh phúc chẳng ở cuối cùng,

Mà trong từng bước ta cùng đi qua.

Đường đời đâu phải toàn hoa,

Có khi đá sỏi, có khi vực ngàn.

Có khi lạc giữa gian nan,

Không đèn, không biển, không hàng chỉ phương.

Tự mình chọn lấy con đường,

Tự mình chịu lấy vui buồn phía sau.

Có khi chẳng biết đi đâu,

Vẫn tin một bước sẽ mau thành đường.

Đường đời lắm nẻo vô thường,

Có khi rẽ trái, có đường rẽ ngang.

Có người gặp giữa hành trang,

Có người gặp một đoạn đường rồi xa.

Có người chỉ thoáng đi qua,

Mà mang theo cả một tà tà nhớ thương.

Có người đi hết con đường,

Mà còn để lại vấn vương trong lòng.

Đường đi qua những mùa đông,

Qua bao mùa hạ, mùa đồng, mùa thu.

Qua bao nắng sớm sương mù,

Qua bao năm tháng tưởng như bạc màu.

Nhưng rồi ký ức tìm nhau,

Một con đường cũ bỗng đau đáu về.

Hàng cây, mái phố, triền đê,

Một cây cầu nhỏ gọi về tuổi thơ.

Những gì tưởng đã hững hờ,

Bỗng nhiên sống lại trong giờ hồi tâm.

Đường xưa vẫn đứng âm thầm,

Chờ người trở lại bao năm xa nhà.

Rồi khi đi đến tuổi già,

Ta không còn muốn đi xa thật nhiều.

Chỉ mong một sớm bình yên,

Có người bên cạnh, có miền để thương.

Không cần biển chỉ con đường,

Không cần bản đồ, không cần người đưa.

Chỉ cần còn một lối xưa,

Còn người đứng đợi dưới mùa nắng hanh.

Bấy giờ mới hiểu mong manh

Những con đường lớn ta dành tuổi xanh.

Đi xa, đi mãi, đi nhanh,

Cuối cùng vẫn muốn trở thành người quê.

Trở về với một lối về,

Với con đường nhỏ ven đê năm nào.

Với hàng cây đứng lao xao,

Với người từng đợi dưới màu hoàng hôn.

Con đường chẳng nói gì hơn,

Mà nghe trong mỗi bước chân cuộc đời.

Không hứa hẹn, chẳng gọi mời,

Chỉ nằm yên đó chờ người bước qua.

Một người đi, lối hiện ra,

Hai người đi, lối hóa thành đường quen.

Bao người nối bước hai bên,

Đường từ vô định thành tên giữa đời.

Đường đâu có sẵn cho người,

Chính người đi mãi làm đời thành đường.

Một bàn chân bước can trường,

Mở thêm một lối giữa đường nhân gian.

Từ trong cát bụi mơ màng,

Một con đường mới hiện ngang đất trời.

Đường không chỉ của một người,

Mà bao thế hệ góp đời dựng nên.

Người đi để lại dấu chân,

Người sau tiếp bước thành gần thành xa.

Đường đi nối những quê nhà,

Nối bao số phận, nối qua tháng ngày.

Đường là đất dưới chân này,

Mà sao chứa cả tháng ngày trong tim.

Đường là những phút lặng im,

Là bao gặp gỡ, kiếm tìm, biệt ly.

Đường là một cuộc ra đi,

Cũng là tiếng gọi trở về quê hương.

Đường là nỗi nhớ vấn vương,

Là bao thương nhớ trên đường nhân sinh.

Mai này nếu phải lặng thinh,

Rời xa tất cả hành trình trần gian,

Ta đâu mang được giang san,

Chỉ mang theo những chứa chan một đời.

Mang theo khuôn mặt bao người,

Mang theo tiếng gọi một thời xa xăm.

Mang theo mưa nắng âm thầm,

Mang theo con đường tháng năm đã từng.

Mang theo một chút tình chung,

Một hàng cây cũ, một vùng quê xa.

Mang theo ký ức quê nhà,

Mang theo dấu bước của ta một đời.

Đường ơi, cứ thế mà trôi,

Qua bao thế hệ, qua người, qua ta.

Đường là đất của sơn hà,

Mà là ký ức đậm đà trong tim.

Đi đâu rồi cũng đi tìm

Một con đường cũ lặng im cuối đời.

Bởi ta chẳng chỉ tìm nơi,

Mà tìm chính dấu chân người trong ta.

Cuối cùng mới hiểu rằng là:

Đời ta đẹp bởi đi qua bao người.

Đẹp vì từng bước trong đời,

Có con đường để thành người, thành ta.

Và rồi từ những đường xa,

Từ bao lối rẽ, từ bao nhọc nhằn,

Con đường chẳng tự mọc mầm,

Chính người đi mãi góp phần thành thôi.

Lỗ Tấn để lại một lời,

Rằng đường vốn chẳng có nơi sẵn dành.

Người đi mãi, dấu chân thành,

Rồi từ dấu bước hóa thành đường đi.

Đường đâu chỉ để đến gì,

Mà là tất cả những khi ta làm.

Là bao lựa chọn âm thầm,

Là bao trách nhiệm tự mình gánh mang.

Đường xa chẳng quyết định rằng

Đời ta sẽ tới đâu bằng cuối đường.

Điều còn ở lại yêu thương,

Là người ta gặp, là đường ta qua.

Nếu mai khép lại đường xa,

Xin còn giữ được mái nhà trong tim.

Giữ người, giữ nghĩa, giữ tin,

Giữ bao dấu bước đã in cuộc đời.

Bởi đường có thể đổi dời,

Nhưng lòng người nhớ một thời chẳng phai.

Dẫu cho tóc đã bạc vai,

Con đường tuổi trẻ vẫn hoài trong ta.

Và khi ngoảnh lại đường xa,

Ta nghe cả một đời ta vọng về.

Từ con đường nhỏ làng quê,

Đến bao vạn nẻo bốn bề nhân sinh.

Mới hay đường chẳng tự mình,

Chính người đi mãi tạo hình thành đường.

Một đời dẫu có muôn phương,

Sau cùng vẫn gặp con đường trong tim.

Đường ơi, xin cứ lặng im,

Để người đi mãi kiếm tìm chính ta.

Qua bao thế sự sơn hà,

Qua bao năm tháng, đường là dấu chân.

Đời người một cuộc hành trình,

Đường đi một nẻo, bóng mình một ta.

Đi rồi mới hiểu đường xa:

Không ai có sẵn con đường để đi.

Người đi, đường mới hiện ghi,

Đi hoài, đi mãi — lối đi thành đường.