TRƯỜNG CA MƯA

I. MƯA VỀ

Mây kéo ngang trời gió trở mình,

Chợt nghe mưa gọi khắp nhân sinh.

Ngàn cây cúi lá chờ cơn nước,

Đất mẹ âm thầm đón giọt tình.

Mưa xuống từ trời muôn nẻo tới,

Rơi nghiêng theo gió giữa tầng không.

Hạt to, hạt nhỏ, rơi không nghỉ,

Tưới mát càn khôn một tấm lòng.

Có lúc mưa về như thác đổ,

Ầm vang rung động cả trời xa.

Có khi chỉ thoảng qua đầu ngõ,

Đủ khiến lòng người chợt thiết tha.

Mưa chẳng hẹn mà sao cứ đến,

Như người tri kỷ chẳng cần mời.

Một khi đã gặp nhau trong gió,

Là cả đất trời bỗng đổi ngôi.

II. MƯA VÀ ĐẤT

Đất khô nứt nẻ chờ mưa xuống,

Cỏ úa mong chờ một giọt xanh.

Mưa đến tưới mềm từng thớ đất,

Cho mầm cây thức giữa mong manh.

Mưa rửa bụi trần trên lá biếc,

Gội màu xanh lại với thời gian.

Dòng sông thức giấc theo nguồn nước,

Đồng ruộng bừng lên những sắc vàng.

Mưa gieo sự sống vào lòng đất,

Cho hạt âm thầm nảy mầm non.

Không một tiếng vang mà vạn vật

Đồng thanh thức dậy giữa sinh tồn.

Mưa chẳng giữ riêng cho trời đất,

Rơi xuống muôn loài chẳng chọn ai.

Một giọt cũng mang nguồn sống mới,

Một cơn mưa đủ đổi hình hài.

III. MƯA TUỔI THƠ

Ngày ấy mưa về vui biết mấy,

Trẻ con chân đất chạy ngoài đồng.

Áo quần ướt sũng nào hay lạnh,

Tiếng cười theo nước chảy long tong.

Mưa xuống sân nhà thành vũng nước,

Chúng tôi tha hồ nghịch với mưa.

Mẹ đứng trước hiên vừa gọi với,

Mà lòng thương nhớ đến bao giờ.

Mưa gõ mái nhà ru giấc ngủ,

Tiếng rơi đều đặn giữa đêm sâu.

Hơi ấm mẹ hiền bên cạnh gối,

Tuổi thơ theo mưa ngủ thật lâu.

Rồi tháng năm trôi xa tuổi nhỏ,

Mái nhà xưa cũ khuất sau đời.

Chỉ một tiếng mưa rơi trở lại,

Là nghe thơ bé gọi xa xôi.

IV. MƯA CHIỀU

Mưa chiều thường đến khi ngày muộn,

Một thoáng mây đen phủ cuối trời.

Người vội trở về tìm mái ấm,

Riêng lòng ai đó lại chơi vơi.

Có những buổi chiều mưa rất nhẹ,

Hàng cây đứng lặng giữa không gian.

Con đường vắng bóng người qua lại,

Chỉ tiếng mưa rơi với tiếng đàn.

Mưa phủ quanh mình màn nước trắng,

Xa gần bỗng hóa một màu sương.

Người đứng dưới hiên nhìn mưa mãi,

Không hiểu vì sao thấy nhớ thương.

Có phải chiều mưa luôn gợi nhớ,

Hay lòng người vốn đã đa mang?

Mưa chỉ rơi xuống ngoài hiên vắng,

Mà cả tâm hồn bỗng ngập tràn.

V. MƯA ĐÊM

Đêm xuống mưa rơi nghe rất khẽ,

Từng hạt nghiêng nghiêng chạm mái nhà.

Ngoài kia gió lạnh luồn qua cửa,

Trong giấc cô đơn bóng nguyệt tà.

Mưa đập mái hiên từng nhịp nhỏ,

Như lời ai nhắc chuyện xa xưa.

Một tiếng tí tách làm thao thức,

Một trận mưa dài chẳng chịu thưa.

Đêm mưa chẳng biết buồn từ lúc,

Hay bởi lòng người vốn nhớ mong.

Mưa cứ rơi hoài không kể chuyện,

Mà nghe trong dạ một mùa đông.

Có người nằm lặng nghe mưa xuống,

Nhớ một người xa tận cuối đời.

Ngoài trời mưa lạnh bao nhiêu hạt,

Trong dạ mưa buồn bấy nhiêu thôi.

VI. MƯA VÀ NỖI NHỚ

Mưa gọi những gì ta đã mất,

Gọi người xa khuất giữa thời gian.

Gọi bao kỷ niệm từng im tiếng,

Gọi những ân tình đã lỡ làng.

Có những cái tên không muốn nhớ,

Mà nghe mưa xuống lại hiện về.

Một ánh mắt xưa trong thoáng chốc,

Một lời chưa nói đã thành mê.

Mưa chẳng hỏi người còn nhớ nữa,

Chẳng cần ai đáp một lời nào.

Chỉ rơi từng giọt bên song cửa,

Mà khiến lòng ai nhói nghẹn ngào.

Kỷ niệm giống như dòng nước chảy,

Càng ngăn càng thấy cứ dâng đầy.

Mưa rơi một giọt trên miền nhớ,

Cả một trời xưa bỗng hiện ngay.

VII. MƯA TÌNH YÊU

Mưa xuống hai người chung một mái,

Ngoài trời ướt lạnh, dạ bình yên.

Một bàn tay nắm bàn tay nhỏ,

Cũng đủ thành mùa chẳng lãng quên.

Có những chiều mưa cùng đứng đợi,

Chẳng cần câu nói vẫn hiểu nhau.

Mưa rơi trên tóc người thương nhớ,

Mà tưởng thời gian chẳng bạc màu.

Tình yêu đôi lúc như cơn mưa,

Đến chẳng báo tin, chẳng hẹn giờ.

Có lúc dịu dàng như hạt nhỏ,

Có khi giông bão đến không ngờ.

Rồi một ngày nọ mưa ngừng hẳn,

Hai bóng người xa giữa cuộc đời.

Chỉ còn chiếc lá bên thềm vắng,

Và tiếng mưa xưa vọng cuối trời.

VIII. MƯA CHIA LY

Mưa tiễn một người đi cuối phố,

Bóng người khuất giữa màn mưa bay.

Một lời từ biệt chưa thành tiếng,

Mà đã xa nhau đến tháng ngày.

Mưa xuống sân ga hay cuối ngõ,

Chẳng biết người đi có nhớ mình.

Chỉ thấy nước mưa hòa nước mắt,

Một đời thương nhớ hóa lặng thinh.

Có cuộc chia tay không nước mắt,

Chỉ mưa thay tiếng nói trong lòng.

Người bước đi rồi, trời vẫn đổ,

Mưa rơi trắng xóa một mùa mong.

Từ ấy mỗi khi trời trở gió,

Nghe mưa lòng lại thấy bâng khuâng.

Người cũ có khi còn chẳng nhớ,

Mà người ở lại nhớ vô cùng.

IX. MƯA VÀ NGƯỜI LÍNH

Mưa phủ đường xa người vẫn bước,

Vai mang nặng những tháng năm dài.

Gió rét, mưa dầm không thể ngăn,

Bước chân đi tới chẳng quay hoài.

Mưa ướt áo người trong trận tuyến,

Đêm dài lạnh buốt giữa rừng sâu.

Nhưng trong lồng ngực còn hơi ấm,

Là bóng quê nhà ở phía sau.

Mưa thử lòng người qua gian khổ,

Đường trơn càng giữ bước chân bền.

Có những mùa mưa thành lịch sử,

Có người nằm lại giữa trời đêm.

Mai mốt hòa bình mưa vẫn xuống,

Cỏ xanh phủ kín những đường xưa.

Người sống nhìn trời nghe mưa hát,

Mà thương người khuất giữa ngày mưa.

X. MƯA VÀ QUÊ NHÀ

Mưa xuống nhớ nhà ai có biết,

Nhớ bờ tre cũ, nhớ hàng cau.

Nhớ tiếng mẹ già bên cửa gọi,

Nhớ chiều khói bếp quyện trên đầu.

Mưa làm thức dậy mùi bùn đất,

Mùi rạ, mùi rơm, mùi ruộng đồng.

Những thứ bình thường khi xa cách,

Bỗng thành báu vật ở trong lòng.

Một mái nhà xưa trong trí nhớ,

Một con đường cũ giữa mưa bay.

Dẫu có đi qua bao xứ lạ,

Vẫn nghe quê cũ gọi đâu đây.

Quê hương nhiều lúc không hình dạng,

Chỉ một mùi mưa cũng đủ đầy.

Một tiếng mưa rơi bên cửa sổ,

Mà nghe cả một tuổi thơ say.

XI. MƯA VÀ THỜI GIAN

Mưa xuống bao lần rồi lại tạnh,

Đời người cũng thế, hợp rồi tan.

Mùa mưa năm trước còn đâu nữa,

Chỉ bóng thời gian phủ bạc ngàn.

Cây cũ qua mùa thêm tuổi lá,

Người qua năm tháng tóc pha sương.

Mưa vẫn trẻ hoài trong đất trời,

Chỉ người nghe mưa đã đổi thường.

Ngày trẻ nghe mưa mong chóng tạnh,

Về già nghe lại muốn mưa lâu.

Bởi biết thời gian không trở lại,

Nên từng giọt nước hóa thương đau.

Mưa chẳng già đi theo năm tháng,

Chỉ người đứng dưới mái hiên già.

Mưa vẫn rơi như ngày còn bé,

Mà người năm ấy đã đâu xa.

XII. MƯA VÀ NỖI CÔ ĐƠN

Có những trận mưa không dữ dội,

Chỉ rơi dai dẳng suốt canh dài.

Như nỗi cô đơn không tiếng nói,

Cứ đầy lên mãi ở trong ai.

Căn phòng vắng lặng nghe mưa xuống,

Chiếc ghế bên bàn thiếu một người.

Ngoài cửa nước mưa tràn trắng xóa,

Trong lòng khoảng vắng chẳng đầy vơi.

Người cô độc sợ gì đâu nhỉ?

Chẳng phải mưa to, chẳng gió ngàn.

Chỉ sợ trong đêm nghe tiếng nước,

Mà không còn một tiếng gọi sang.

Mưa có thể làm mềm đất cứng,

Có thể hồi sinh những cỏ cây.

Nhưng chẳng thể nào làm sống lại

Một người đã khuất khỏi đời này.

XIII. MƯA VÀ HY VỌNG

Sau những ngày mưa trời lại sáng,

Sau mùa cây cối lại xanh tươi.

Sau bao đau đớn rồi cũng sẽ

Có một ngày vui đến với người.

Hạt giống nằm im trong đất lạnh,

Chờ mưa đánh thức giấc ngủ dài.

Có những hy vọng từng tưởng chết,

Bỗng một ngày xanh giữa hình hài.

Mưa chẳng chỉ mang theo nỗi nhớ,

Mưa còn mang sức sống vô cùng.

Rơi xuống đất khô thành mầm biếc,

Rơi vào lòng người hóa niềm tin.

Nếu cuộc đời có mùa giông bão,

Xin người đừng vội trách trời mưa.

Bởi sau những ngày trời đổ nước,

Đất thường xanh nhất lúc giao mùa.

XIV. MƯA TRONG LÒNG NGƯỜI

Ngoài trời mưa xuống bao nhiêu hạt,

Trong lòng người cũng bấy nhiêu niềm.

Có người nghe mưa thành tiếng khóc,

Có người nghe lại thấy bình yên.

Cùng một trận mưa rơi xuống đất,

Mà sao mỗi người một sắc tâm.

Kẻ thấy mùa xuân đang trở lại,

Người nghe quá khứ vọng âm thầm.

Mưa chẳng vui buồn, không thương ghét,

Chỉ rơi theo lẽ của trời cao.

Vui buồn vốn ở nơi lòng người,

Mưa chỉ vô tình đánh thức vào.

Bởi thế mưa đâu làm ta khóc,

Mưa chỉ chạm đúng chỗ trong tim.

Một miền ký ức chưa từng chết,

Một bóng hình xưa vẫn lặng im.

XV. MƯA VÀ NHÂN SINH

Đời người tựa một mùa mưa vậy,

Có lúc ồn ào, lúc lặng thinh.

Có trận cuồng phong rung mái cũ,

Có khi chỉ thoảng một làn xanh.

Ta bước giữa đời như bước dưới

Một trời mưa nắng chẳng do mình.

Có điều muốn giữ mà không giữ,

Có người muốn gần lại cách sinh.

Mưa đến chẳng mang theo lời hứa,

Mưa đi chẳng để lại lời thề.

Chỉ có người đứng nhìn mưa xuống,

Tự hỏi đời mình được những chi.

Rồi đến một ngày tóc đã bạc,

Ngồi nghe mưa rơi giữa cuối mùa.

Mới hiểu điều còn trong ký ức

Thường là những thứ rất đơn sơ.

XVI. MƯA CUỐI ĐỜI

Một trận mưa chiều rơi rất chậm,

Từng hạt nghiêng nghiêng xuống mái nhà.

Người ngồi lặng ngắm trời mưa xuống,

Nghe cả đời mình phía trước xa.

Bao cuộc gặp rồi thành xa cách,

Bao mùa mưa cũ hóa hư không.

Chỉ còn ký ức theo ta mãi,

Như nước theo dòng chảy cuối sông.

Nếu một mai này mưa vẫn xuống,

Xin mưa đừng hỏi chuyện vui buồn.

Cứ tưới xanh đời cho hậu thế,

Cho người sau bước giữa bình yên.

Ta chẳng mong gì ngoài một trận

Mưa về gột sạch bụi trần ai.

Để khi nhắm mắt nghe mưa rớt,

Lòng nhẹ như mây cuối tháng ngày.

XVII. LỜI CỦA MƯA

Ta chẳng là vui, chẳng phải buồn,

Chẳng mang thương nhớ, chẳng mang thương.

Ta từ trời xuống theo mây gió,

Rơi xuống nhân gian một chữ nguồn.

Ta tưới đồng xanh, nuôi hạt giống,

Ta tắm cây đời, gội bụi trần.

Ta đến rồi đi theo quy luật,

Chẳng vì ai cả, chẳng vì ai.

Nhưng người nhìn ta mà nhớ cũ,

Người nghe ta khóc giữa canh dài.

Kẻ thấy trong ta mùa hy vọng,

Người nghe trong đó một hình hài.

Ta chỉ là mưa trong trời đất,

Còn buồn vui ấy ở nơi người.

Ta rơi xuống thế gian như nước,

Người rơi xuống giữa cuộc đời thôi.

XVIII. KẾT — SAU CƠN MƯA

Mưa rồi cũng tạnh sau cùng ấy,

Mây cũng tan dần giữa khoảng không.

Cây cỏ vươn mình xanh trở lại,

Đất trời thanh sạch một màu trong.

Những giọt còn treo trên đầu lá,

Long lanh như những hạt châu trời.

Chợt thấy sau cùng điều còn lại

Không phải cơn mưa — chính lòng người.

Mưa đã đi qua bao thế hệ,

Đi qua tuổi nhỏ đến tuổi già.

Đi qua hạnh phúc và đau khổ,

Đi giữa nhân gian chẳng nói gì.

Nếu hỏi trên đời mưa đẹp nhất

Là lúc mưa xuống hay khi ngừng?

Có lẽ đẹp nhất là khi khiến

Một người tìm lại được chính mình.

Mai nếu trời lại mưa thêm nữa,

Xin cứ để mưa rơi thật đầy.

Rơi xuống cỏ cây, đồng ruộng, phố,

Rơi vào ký ức của đời này.

Rơi xuống những miền khô cằn nhất,

Rơi vào những trái tim đau thương.

Rơi cho sự sống bừng lên lại,

Rơi để người còn biết yêu thương.

Và nếu một đêm nghe tiếng mưa,

Thấy lòng chợt nhớ một người xa,

Xin đừng cố xua miền ký ức —

Bởi mưa là tiếng vọng của ta.

Ngoài trời mưa vẫn còn đang rớt,

Trong lòng ai đó cũng đang mưa.

Một cõi nhân sinh bao được mất,

Gói vào từng giọt giữa trời thưa.

Mưa chẳng bao giờ là nước mắt,

Nhưng khiến mắt người bỗng ướt theo.

Mưa chẳng nói gì mà nói hết,

Một đời thương nhớ với bao điều.

Mưa rơi xuống đất — đất hồi sinh.

Mưa rơi xuống lá — lá thêm xanh.

Mưa rơi xuống mái — thành ký ức.

Mưa rơi xuống lòng — hóa nhân tình.

MƯA — KHI ĐẤT TRỜI RƠI XUỐNG LÒNG NGƯỜI

Có lẽ trên đời này chẳng có thứ gì quen thuộc hơn mưa.

Mưa có từ thuở con người còn chưa biết gọi tên nó. Từ khi những giọt nước đầu tiên rơi xuống mặt đất, cỏ cây biết cúi đầu, chim chóc tìm nơi trú ẩn, con người nép mình dưới mái lá mà lắng nghe tiếng trời.

Vậy mà lạ thay, càng sống lâu, càng đi qua nhiều mùa mưa, con người càng nhận ra rằng mình chưa bao giờ thật sự hiểu hết về mưa.

Mưa rơi xuống đất, nhưng có khi lại đánh thức một miền ký ức đã ngủ quên trong lòng người.

Có khi mưa làm xanh một cánh rừng.

Có khi mưa làm đầy một dòng sông.

Có khi mưa cứu một mùa màng.

Và cũng có khi chỉ một tiếng mưa rơi trên mái tôn lúc nửa đêm cũng đủ làm một người đang nằm một mình bỗng nhớ đến một người đã rất xa.

Có lẽ vì thế mà mưa chưa bao giờ chỉ là mưa.

Tôi đã sống qua rất nhiều mùa mưa.

Từ những cơn mưa của một miền quê Bắc Bộ thuở thiếu thời, đến những mùa mưa Tây Nguyên kéo dài lê thê qua những tháng ngày làm việc, mưu sinh, xa nhà.

Thuở nhỏ, mưa là một phần của cuộc sống.

Mưa xuống thì ruộng đồng đầy nước. Mưa xuống thì đường làng biến thành bùn. Trẻ con vẫn lội bì bõm, chăn trâu, cắt cỏ, mò cua bắt ốc, vớt tôm bắt cá. Quần áo lấm lem bùn đất, chân tay nhớp nháp, nhưng lòng thì vô tư.

Ngày ấy, chẳng ai nghĩ mưa là buồn.

Mưa chỉ đơn giản là mưa.

Mưa là những vũng nước để trẻ con nhảy vào.

Mưa là mái nhà có tiếng rơi lộp bộp.

Mưa là hơi đất bốc lên ngai ngái sau những ngày nắng.

Mưa là tiếng mẹ gọi con về.

Mưa là bữa cơm nóng trong căn nhà nhỏ.

Và mưa là lời ru.

Có những đêm nằm bên hơi ấm mẹ hiền, nghe mưa rơi trên mái nhà mà ngủ một giấc thật sâu. Khi ấy, tiếng mưa không có quá khứ, không có tương lai, không có nhớ thương. Nó chỉ là một thứ âm thanh bình yên của tuổi thơ.

Nhưng rồi con người lớn lên.

Mái nhà xưa có thể vẫn còn đó, nhưng người mẹ đã già.

Con đường làng vẫn còn đó, nhưng những người bạn thuở nhỏ đã mỗi người một phương.

Cánh đồng vẫn xanh sau mưa, nhưng người đi qua nó ngày nào đã không còn là mình của ngày xưa nữa.

Và từ đó, mưa bắt đầu có ký ức.

Rồi tôi đến với Pleiku.

Pleiku có hai mùa: mùa nắng và mùa mưa.

Nhưng nói vậy vẫn chưa đủ.

Bởi Pleiku không chỉ có mùa mưa.

Pleiku sống trong mưa.

Có những cơn mưa đến bất chợt như một cuộc ghé thăm không báo trước. Đang nắng đó, trời bỗng tối sầm, mây kéo về, gió nổi lên rồi nước từ trời trút xuống ào ào.

Có những cơn mưa chỉ đi ngang qua phố núi, vội vàng, dữ dội rồi biến mất.

Nhưng cũng có những cơn mưa không vội.

Nó ở lại.

Mưa sáng.

Mưa chiều.

Mưa tối.

Mưa đêm.

Mưa khuya.

Mưa rả rích từ ngày sang đêm, từ đêm sang sáng, như thể đất trời đã quyết định nói với con người một câu chuyện thật dài mà chưa nói hết.

Mưa Pleiku lại có một cái lạ.

Có khi nó tạt từ hướng Tây.

Rồi đổi hướng.

Rồi lại tạt sang một phía khác.

Như thể mùa mưa đi qua phố núi bằng đủ bốn hướng của đất trời.

Và sau mỗi hướng mưa đi qua, cảnh vật lại đổi khác.

Đất đỏ bazan hiện lên.

Cây cối xanh hơn.

Những con đường sạch bụi.

Những mái nhà ướt sẫm.

Những hàng cây rung rinh trong gió.

Những vạt cỏ như vừa được đánh thức sau một giấc ngủ dài.

Mưa đầu mùa Pleiku đôi khi dữ dội đến mức người ta có cảm giác nó đã bị dồn nén suốt cả nửa năm khô hạn.

Rồi một ngày, trời mở cửa.

Nước tuôn xuống.

Sầm sập.

Ào ào.

Rào rào.

Đất đỏ theo dòng nước tràn ra đường.

Mưa moi từ mái nhà, hàng cây, bờ rào, đất bazan và bụi đỏ những dấu vết của mùa khô, rồi rửa sạch tất cả.

Sau mưa, Pleiku như một người vừa tắm gội.

Sáng hơn.

Xanh hơn.

Trẻ hơn.

Và trong cái xanh ấy, người nông dân nhìn những nương cà phê, những rẫy bắp, những luống tiêu mà chờ đợi một mùa sinh sôi.

Mưa lúc ấy không phải nỗi buồn.

Mưa là sự sống.

Nhưng mưa Pleiku không chỉ có những trận mưa ào ạt.

Có những ngày mưa phùn.

Mưa nhỏ đến mức người đi vài cây số vẫn chưa thấy mình ướt hẳn.

Những hạt nước li ti bám vào tóc, vào vai áo, vào những cành cây.

Mưa chẳng ồn ào.

Nó chỉ âm thầm hiện diện.

Và chính cái âm thầm ấy lại làm người ta dễ nghĩ ngợi.

Có lẽ mưa lớn khiến người ta chạy.

Còn mưa nhỏ khiến người ta đứng lại.

Đứng lại để nhìn.

Đứng lại để nhớ.

Đứng lại để nghe chính mình.

Rồi đến những cơn mưa đêm.

Đó mới là lúc mưa Pleiku trở thành một thứ ngôn ngữ riêng.

Ban ngày, người ta còn có công việc.

Có đường phố.

Có người qua lại.

Có tiếng xe.

Có những cuộc trò chuyện.

Có những việc phải làm.

Nhưng ban đêm, tất cả lắng xuống.

Chỉ còn căn phòng.

Một ngọn đèn.

Một người nằm thao thức.

Và tiếng mưa.

Mưa trên mái tôn nghe khác mưa trên mái ngói.

Mưa trên tán lá lại khác mưa trên mái lá.

Có tiếng lộp độp.

Có tiếng rào rào.

Có tiếng tí tách.

Có lúc mưa hòa với gió.

Gió luồn qua cành cây.

Côn trùng nỉ non đâu đó.

Cả khu phố chìm trong một thứ âm thanh nửa thực nửa mơ.

Và kỳ lạ thay, trong sự đơn điệu ấy, ký ức bắt đầu sống dậy.

Một khuôn mặt.

Một ánh mắt.

Một con đường.

Một mái nhà.

Một câu nói tưởng như đã quên.

Một người từng rất gần mà bây giờ rất xa.

Có những điều ban ngày ta tưởng mình đã quên.

Nhưng đêm mưa lại nhớ.

Có những người ta tưởng mình đã không còn thương.

Nhưng chỉ cần nghe tiếng mưa, lòng lại chùng xuống.

Có những kỷ niệm tưởng đã phủ bụi nhiều năm, vậy mà chỉ một trận mưa cũng đủ làm chúng hiện lên rõ ràng như mới hôm qua.

Phải chăng mưa có trí nhớ?

Hay chính con người gửi trí nhớ của mình vào mưa?

Tôi không biết.

Chỉ biết rằng càng về khuya, tiếng mưa càng giống một người bạn cũ.

Không hỏi han.

Không trách móc.

Không đòi ta phải trả lời.

Nó chỉ ngồi đó.

Rơi xuống.

Và khiến ta nhớ.

Có lẽ vì thế mà thi nhân từ ngàn xưa đã yêu mưa.

Đỗ Phủ nhìn mưa xuân và thấy đó là “hảo vũ” — cơn mưa tốt lành, biết đúng mùa, biết khi nào phải đến để đánh thức sự sống.

Mưa của ông có linh hồn.

Mưa biết.

Mưa hiểu.

Mưa đến đúng lúc.

Nhưng cũng chính trong thơ Đường, thiên nhiên không bao giờ hoàn toàn đứng bên ngoài con người.

Hoa có thể làm người rơi lệ.

Chim có thể làm người đau lòng.

Cảnh vật không còn là cảnh vật thuần túy.

Nó trở thành tâm cảnh.

Lý Thương Ẩn chỉ cần đặt một người vào một đêm mưa Ba Sơn, một ao thu đang dâng nước, là cả khoảng cách giữa người hỏi ngày về và người chưa biết ngày về bỗng trở thành một nỗi cô đơn mênh mông.

Một chữ “mưa” mà chứa cả chữ “nhớ”.

Một chữ “đêm” mà chứa cả chữ “xa”.

Một ao nước đầy mà như một lòng người đầy ắp những điều không thể nói.

Có lẽ đó chính là sức mạnh kỳ lạ nhất của mưa trong thi ca.

Thi nhân không cần tả từng hạt mưa.

Họ chỉ cần để mưa rơi.

Còn phần còn lại, trái tim người đọc sẽ tự hoàn thành.

Đến thơ Việt Nam, mưa bước xuống gần hơn với đời sống.

Mưa có mái nhà.

Có ao nước.

Có đồng ruộng.

Có con đường làng.

Có hàng cau.

Có bờ tre.

Có người đi xa.

Có người đứng đợi.

Có những cuộc tình dở dang.

Có quê hương.

Có chiến tranh.

Có người lính.

Có những người mẹ chờ con.

Mưa Việt Nam vì thế mang theo đất.

Mang theo mùi bùn.

Mang theo mùi rơm rạ.

Mang theo phù sa.

Mang theo tiếng ếch nhái sau đồng.

Mang theo tiếng guốc trên đường làng.

Mang theo tiếng gọi nhau trong một buổi chiều giông.

Và mang theo cả những năm tháng mà một đời người không thể quay lại.

Nguyễn Du từng viết:

“Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu,

Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ.”

Đó không chỉ là một câu thơ.

Đó gần như là quy luật của tâm hồn.

Khi lòng người vui, mưa có thể là mùa xuân.

Khi lòng người buồn, mưa có thể thành một bầu trời xám.

Cùng một cơn mưa.

Người nông dân thấy nước về.

Đứa trẻ thấy một cuộc chơi.

Người lính thấy một thử thách.

Người xa quê thấy quê nhà.

Người đang yêu thấy một người thương.

Người đã mất một người thân có thể nghe trong tiếng mưa một lời gọi từ quá khứ.

Vậy nên, có khi mưa chẳng thay đổi.

Chỉ có lòng người thay đổi.

Và rồi mưa đi vào âm nhạc.

Nếu nắng thường đi cùng những hình ảnh rực rỡ của một thời đại — cờ, hoa, đường hành quân, những đoàn quân, những bước chân ra trận — thì mưa lại đem đến một gam màu khác.

Mưa làm cho chiến tranh hiện ra gần con người hơn.

Đó là con đường trơn.

Là đèo cao.

Là vách núi.

Là quần áo ướt.

Là cái lạnh của đêm.

Là đôi vai mang nặng.

Là những bước chân vẫn phải đi dù trời mưa.

Trong những ca khúc cách mạng, mưa có khi không được hát lên như một nỗi buồn.

Mưa trở thành thử thách.

Nhưng chính trong thử thách ấy lại hiện ra tình người.

Người lính đi dưới mưa không chỉ có khẩu súng trên vai.

Anh còn mang theo quê nhà.

Mang theo người mẹ.

Mang theo người vợ.

Mang theo một người con.

Mang theo một lời hẹn.

Mang theo một ký ức.

Vì thế, mưa trong chiến tranh vừa khắc nghiệt vừa dịu dàng.

Nó làm con đường khó đi hơn, nhưng cũng làm trái tim con người hiện rõ hơn.

Nếu nắng làm nổi bật chất sử thi thì mưa làm nổi bật chất trữ tình.

Nắng cho ta thấy bước chân của đoàn quân.

Mưa cho ta thấy khuôn mặt của người lính.

Nắng làm ta nhớ đến chiến thắng.

Mưa khiến ta nhớ đến cái giá của những năm tháng đi qua.

Và giữa tiếng mưa, người lính từ một hình tượng lịch sử trở lại thành một con người bằng xương bằng thịt — biết lạnh, biết nhớ, biết yêu và biết mong ngày trở về.

Có lẽ đó cũng là lý do tôi không thể nhìn mưa Pleiku như một hiện tượng thời tiết đơn thuần.

Bởi mỗi mùa mưa ở đây đã đi qua đời tôi.

Hơn hai chục mùa mưa.

Hai chục lần đất trời đổi màu.

Hai chục lần nghe tiếng nước rơi trên mái nhà.

Hai chục lần nhìn những con đường đỏ bazan chuyển mình sau cơn mưa.

Hai chục lần chứng kiến những rẫy cà phê, những cánh rừng, những bờ cỏ hồi sinh.

Nhưng điều kỳ lạ là càng nhiều tuổi, mưa càng làm tôi nhớ về những năm tháng xa xưa.

Có lẽ khi còn trẻ, người ta sống trong thời gian.

Còn khi đã đi qua nhiều năm tháng, người ta bắt đầu sống trong ký ức.

Ngày tháng không còn chỉ là những con số.

Một cơn mưa có thể là một năm.

Một mái nhà có thể là cả tuổi thơ.

Một mùi đất ướt có thể đưa ta trở lại quê nhà.

Một tiếng mưa có thể mở ra cả một cuộn phim quay chậm.

Và một đêm mưa có thể khiến một người đã đi rất xa bỗng thấy mình trở lại nơi chưa từng rời khỏi.

Đêm Pleiku tháng tư.

Trời đã khuya.

Ngoài kia mưa vẫn rơi.

Mưa đập vào những tán lá bằng lăng trước nhà.

Có tiếng rào rào.

Có tiếng gió.

Có tiếng côn trùng.

Tất cả hòa vào nhau thành một bản nhạc buồn mà không cần người sáng tác.

Tôi nằm nghe.

Và những kỷ niệm lần lượt trở về.

Có những kỷ niệm khiến ta mỉm cười.

Có những kỷ niệm khiến ta đau.

Có những người ta muốn gặp lại.

Có những người chỉ còn có thể gặp trong mơ.

Nhưng rồi tôi chợt nghĩ:

Thôi.

Đừng bắt mưa phải mang quá nhiều nỗi buồn của con người.

Hãy để mưa làm việc của mưa.

Hãy cứ mưa thật to.

Mưa cho cỏ cây Pleiku xanh lại.

Mưa cho những cánh rừng Tây Nguyên hồi sinh.

Mưa cho những cây cà phê trổ hoa.

Mưa cho những nương bắp lên mầm.

Mưa cho người nông dân nhìn xuống mảnh đất của mình mà thấy một mùa hy vọng.

Mưa cho rừng khộp sau mùa thay lá lại bật lên những chồi non.

Mưa cho những cánh hoa dã quỳ tưởng như đã khô héo lại chờ một mùa sống mới.

Và nếu có thể, xin mưa hãy rửa bớt những bụi bặm trong lòng người.

Những buồn phiền.

Những nuối tiếc.

Những điều đã cũ.

Những câu hỏi không còn câu trả lời.

Những cái tên không còn gọi được nữa.

Rồi tôi hiểu ra rằng:

Con người yêu mưa không phải vì mưa đẹp.

Cũng không hẳn vì mưa buồn.

Mà bởi trong mưa, con người có cơ hội được trở về với chính mình.

Ban ngày, chúng ta là những vai diễn.

Là người chồng.

Người vợ.

Người cha.

Người mẹ.

Người cán bộ.

Người thầy.

Người công nhân.

Người lính.

Người thành đạt.

Người thất bại.

Người đang bận rộn với cuộc đời.

Nhưng trong một đêm mưa, khi tất cả âm thanh ngoài kia chìm xuống, ta chỉ còn là một con người.

Một con người biết nhớ.

Biết thương.

Biết tiếc.

Biết cô đơn.

Biết hy vọng.

Và biết mình đã đi qua một quãng đời rất dài.

Mưa làm thời gian chậm lại.

Mưa khiến những điều tưởng đã mất bỗng có hình hài.

Mưa khiến quá khứ bước sang hiện tại.

Mưa làm người xa quê nghe thấy tiếng quê nhà.

Mưa làm người lính nhớ người ở lại.

Mưa làm người yêu nhớ người thương.

Mưa làm người già nhớ tuổi thơ.

Và đôi khi, mưa chỉ đơn giản là một lời ru rất muộn của đất trời dành cho một con người đã đi qua quá nhiều năm tháng.

Có người nghe mưa và thấy mùa xuân.

Có người nghe mưa và thấy quê hương.

Có người nghe mưa và thấy chiến trường.

Có người nghe mưa và thấy một mái nhà.

Có người nghe mưa và nhớ một người.

Còn tôi, sau những mùa mưa đã đi qua đời mình, tôi thấy trong mưa có tất cả.

Có đất.

Có trời.

Có tuổi thơ.

Có quê nhà.

Có Tây Nguyên.

Có những năm tháng lao động nhọc nhằn.

Có những người đã gặp.

Có những người đã xa.

Có những cuộc đời đã đi qua nhau.

Và có chính mình của ngày hôm qua.

Thì ra mưa chẳng bao giờ chỉ rơi từ trời xuống.

Mưa còn rơi từ ký ức xuống tâm hồn.

Ngoài trời là một cơn mưa.

Trong lòng người cũng có một cơn mưa.

Cơn mưa ngoài trời rồi sẽ tạnh.

Nhưng cơn mưa trong lòng đôi khi kéo dài cả một đời.

Và có lẽ đó là lý do vì sao, sau bao nhiêu năm, chỉ cần nghe một tiếng mưa rơi trên mái nhà trong một đêm Pleiku tháng tư, ta vẫn có thể bất chợt lặng người.

Bởi ta biết:

Có một mùa mưa đã đi qua đất trời.

Nhưng có những mùa mưa sẽ không bao giờ đi qua lòng ngườ