 |
| Bản đồ nhập khẩu hàng hoá thế giới |
1. Trật tự thế giới không sụp đổ vì chiến tranh, mà vì chi phí duy trì
luật chơi vượt quá khả năng chi trả
Lịch sử nhân loại cho thấy: các
trật tự quốc tế hiếm khi sụp đổ ngay trong khoảnh khắc súng nổ. Phần lớn, chúng
tan rã khi quốc gia giữ vai trò trung tâm không còn đủ năng lực tài chính và
kinh tế để duy trì những chuẩn mực mà chính họ đã thiết lập.
Trong bối cảnh hiện nay, Hoa Kỳ –
quốc gia giữ vị trí trung tâm của trật tự hậu Thế chiến II – đang đối mặt với
hai áp lực mang tính cấu trúc:
(1) gánh nợ công vượt 34.000 tỷ
USD cùng mức thâm hụt ngân sách hơn 1.500 tỷ USD mỗi năm, và
(2) sự trỗi dậy nhanh chóng của
một nền kinh tế sản xuất khổng lồ là Trung Quốc.
Khi chi phí duy trì vai trò
“người giữ luật” cao hơn lợi ích thu được, bản thân luật chơi sẽ buộc phải thay
đổi.
2. Bá quyền hiện đại được chuyển giao bằng tiền tệ, không phải bằng vũ
lực
Trong thế giới toàn cầu hóa,
quyền lực không còn chủ yếu nằm ở lãnh thổ hay quân đội, mà nằm ở khả năng kiểm
soát thước đo giá trị – tức tiền tệ.
Cơ chế chuyển giao bá quyền
thường diễn ra qua ba bước quen thuộc trong lịch sử:
• Đồng tiền của cường quốc đang
giữ trật tự bị làm yếu đi nhằm giảm gánh nợ và kéo dài thời gian.
• Đồng tiền của quốc gia đang lên
chịu áp lực tăng giá, khiến mô hình sản xuất – xuất khẩu bị bóp nghẹt.
• Tài sản và nợ được định giá lại
thông qua lạm phát và dịch chuyển dòng vốn.
Quá trình này không cần tuyên bố
chính trị, không cần chiến tranh, nhưng đủ để tái phân bổ quyền lực kinh tế
trong im lặng.
3. Trung Quốc áp sát Mỹ: không phải cảm nhận, mà là số liệu
Các chỉ báo kinh tế cho thấy
Trung Quốc đã tiến rất gần vị trí trung tâm của hệ thống sản xuất toàn cầu:
• Sản xuất khoảng 28% hàng hóa
toàn cầu, vượt Mỹ (16%).
• Tiêu thụ gần 9.000 TWh điện mỗi
năm, gấp ba lần Mỹ.
• Dẫn đầu triển khai thực tế
trong 5G, robotics và thu hẹp nhanh khoảng cách AI.
• Trong lĩnh vực xe điện, BYD đã
vượt Tesla về sản lượng.
Đây không còn là câu chuyện “phát
triển”, mà là quá trình thay thế vai trò trong chuỗi giá trị toàn cầu.
4. Tiền lệ lịch sử: Plaza Accord và bài học Nhật Bản
Năm 1985, khi Mỹ bị thâm hụt
thương mại nghiêm trọng bởi xuất khẩu Nhật Bản, một thỏa thuận tiền tệ được ký
kết trong im lặng – Plaza Accord.
Hệ quả:
• Đồng Yên tăng hơn 100% chỉ
trong ba năm.
• Xuất khẩu Nhật mất lợi thế cạnh
tranh.
• Ngân hàng Trung ương Nhật buộc
phải hạ lãi suất sâu để cứu tăng trưởng.
• Bong bóng tài sản hình thành,
sau đó sụp đổ, kéo theo “thập kỷ mất mát” kéo dài hàng chục năm.
Quan trọng hơn, Nhật Bản không
sụp đổ ngay lập tức, mà bị khóa chặt trong một cấu trúc kinh tế đã thua, không
còn khả năng quay lại vị thế cũ.
5. Nguy cơ “Plaza Accord 2.0” trong bối cảnh Mỹ – Trung
Nếu đồng USD suy yếu mạnh, trong
khi Nhân dân tệ chịu áp lực tăng giá, mô hình xuất khẩu – vốn chiếm khoảng 20%
GDP Trung Quốc – sẽ đối mặt với cú sốc lớn.
Theo các con số được nêu:
• Xuất khẩu Trung Quốc khoảng 3,5
nghìn tỷ USD mỗi năm.
• Nếu giảm 50%, nền kinh tế sẽ
mất khoảng 1,75 nghìn tỷ USD/năm.
• Khoảng 220 triệu việc làm liên
quan đến xuất khẩu, trong đó 110 triệu có thể chịu tác động trực tiếp.
Khi đó, vấn đề không còn thuần
túy kinh tế, mà trở thành bài toán xã hội và chính trị.
6. Chiến trường thật nằm ở tiền tệ và dòng vốn
Việc Trung Quốc gia tăng tích trữ
vàng, bạc và giảm nắm giữ trái phiếu Mỹ phản ánh tư thế phòng thủ chiến lược,
nhưng không phải là đòn quyết định.
Chiến trường thực sự nằm ở:
• tỷ giá,
• dòng vốn toàn cầu,
• và sự trung lập hay không trung
lập của tiền tệ.
Trong lịch sử, dòng tiền không
trung thành với quốc gia. Nó chỉ trung thành với lợi suất và độ an toàn.
7. Kết luận: Thế giới đang bước vào giai đoạn đổi luật, không phải đổ
vỡ
Trật tự thế giới hiện nay không
đứng trước một cuộc chiến tổng lực, mà trước một cuộc tái cấu trúc âm thầm của
quyền lực kinh tế và tiền tệ.
Câu hỏi then chốt không phải là: “Trật
tự cũ có sụp đổ hay không?”
mà là: “Ai đang nắm giữ tài sản
được bảo vệ khi luật chơi đổi, và ai đang đứng ở phía sẽ bị hy sinh?”
Lịch sử không gửi thông báo trước
khi đổi luật.
Nó chỉ để lại dấu vết cho những
ai đủ kiên nhẫn quan sát dòng tiền đi trước tin tức.
Sưu tầm
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét