Sau hơn nửa thế kỷ kể từ ngày cùng học dưới mái trường cấp 3 khóa 1971–1974, chúng ta đã đi qua gần như cả một đời người. Mỗi người một hoàn cảnh, một nghề nghiệp, một nơi sinh sống, nhưng vẫn còn một điểm chung rất quý giá: chúng ta là những người bạn học của một thời tuổi trẻ.
Chính vì vậy, việc tổ chức hội khóa không chỉ nhằm gặp nhau, vui chơi hay du lịch, mà còn để thăm hỏi, chia sẻ và giữ gìn tình cảm của cả một thế hệ.
Một vấn đề thường được đặt ra là: có nên tiếp tục duy trì quỹ hội khóa hay không?
Theo tôi, trong điều kiện hiện nay, chúng ta có thể mạnh dạn lựa chọn một cách làm khác: không duy trì quỹ thường xuyên; khi có việc cụ thể mới lập dự toán, lập danh sách người tham gia và thu tiền theo thực tế.
Đây không phải là giảm tình cảm hay giảm trách nhiệm với tập thể. Ngược lại, có thể là cách bảo vệ tình bạn lâu dài hơn.
1. Có quỹ không sai, nhưng quỹ dễ phát sinh vấn đề
Ngày trước, việc đóng quỹ hội nhóm là rất bình thường. Mỗi người đóng một khoản, có người giữ quỹ, khi cần thì lấy ra chi. Cách làm ấy phù hợp với điều kiện trước đây.
Nhưng ngày nay, việc chuyển tiền rất đơn giản. Khi có hoạt động, chỉ cần thông báo và mỗi người chuyển khoản theo mức đã thống nhất.
Trong khi đó, một khoản quỹ tồn tại lâu dài rất dễ phát sinh những câu hỏi:
Quỹ hiện còn bao nhiêu? Thu bao nhiêu? Đã chi những gì? Chi có đúng mục đích không? Ai quyết định việc chi?
Những câu hỏi ấy chưa chắc xuất phát từ sự thiếu tin tưởng. Nhưng khi liên quan đến tiền chung, nghi ngờ và hiểu lầm là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
Mà với một hội bạn bè đã hơn năm mươi năm, mất lòng tin nguy hiểm hơn mất tiền.
2. Người giữ quỹ cũng chịu một áp lực không cần thiết
Người giữ quỹ thường là người được tập thể tín nhiệm. Nhưng giữ tiền của cả khóa cũng đồng nghĩa với một trách nhiệm không nhỏ.
Chi khoản này phải giải thích, khoản kia phải chứng minh, số dư phải theo dõi, thu – chi phải ghi chép.
Đáng lẽ chúng ta gặp nhau để vui vẻ, ôn lại kỷ niệm và hỏi thăm nhau. Không nên để một người bạn phải mang thêm áp lực chỉ vì đang giữ tiền chung.
Không duy trì quỹ cũng là một cách giảm trách nhiệm và bảo vệ người quản lý quỹ.
3. Quỹ lâu dài có thể tạo cảm giác không công bằng
Khóa 71–74 hiện nay mỗi người một hoàn cảnh. Có người thường xuyên tham gia các hoạt động, có người ở xa ít tham gia, có người sức khỏe tốt, có người đi lại khó khăn.
Nếu tất cả cùng đóng một khoản cố định nhưng mức độ sử dụng khác nhau, có thể xuất hiện cảm giác:
“Tôi đóng như mọi người nhưng ít sử dụng quỹ.”
Ngược lại, nếu quy định mức đóng khác nhau lại phát sinh câu hỏi về tiêu chí và mức độ công bằng.
Trong khi đó, nếu có hoạt động nào, người tham gia hoạt động đó đóng chi phí của hoạt động đó, mọi thứ đơn giản và rõ ràng hơn.
4. Mô hình “có việc mới góp” phù hợp với hiện nay
Chúng ta có thể thống nhất một nguyên tắc rất đơn giản:
Không thu quỹ thường xuyên.
Khi tổ chức một chuyến đi, một cuộc gặp mặt hay một hoạt động chung, ban tổ chức đưa ra:
* Nội dung và chương trình;
* Dự toán chi phí;
* Danh sách người tham gia;
* Mức đóng của mỗi người;
* Thời hạn chuyển tiền.
Mọi người chuyển tiền theo danh sách.
Hoạt động kết thúc thì quyết toán.
Thu bao nhiêu – chi bao nhiêu – thừa thiếu thế nào đều công khai ngay.
Không có khoản tiền tồn kéo dài từ năm này sang năm khác, không phải giải thích những khoản chi của quá khứ và cũng không phải duy trì một hệ thống quản lý quỹ phức tạp.
5. Không có quỹ không có nghĩa là không có tình nghĩa
Điều cần phân biệt rõ là:
Không có quỹ không đồng nghĩa với không có trách nhiệm.
Khi một người bạn ốm đau, gặp hoàn cảnh khó khăn, có chuyện hiếu hỷ, chúng ta vẫn có thể tự nguyện chung tay.
Khi tổ chức gặp mặt, ai tham gia thì đóng góp.
Khi có chuyến đi, những người đi cùng chia sẻ chi phí.
Như vậy, chúng ta chuyển từ “đóng tiền trước để chờ khi có việc” sang “có việc cụ thể thì cùng chung tay”.
Đó là một cách đóng góp sát với thực tế hơn.
6. Điều đáng sợ nhất không phải mất tiền mà là mất tình bạn
Thực tế sinh hoạt của nhiều hội nhóm cho thấy, khi phát sinh bất đồng về tiền bạc, cách thu – chi hoặc việc sử dụng quỹ, những mâu thuẫn ban đầu rất nhỏ đôi khi có thể làm mất không khí đoàn kết.
Một nhóm bạn có thể đang rất vui vẻ, nhưng rồi bắt đầu bằng một câu hỏi:
“Tại sao khoản này lại chi như vậy?”
Từ đó có thể dẫn đến tranh luận, nghi ngờ, rồi xa cách.
Với những người đã là bạn học hơn nửa thế kỷ, điều ấy thật đáng tiếc.
Chúng ta đã đi qua quá nhiều năm tháng để hôm nay vẫn còn có nhau. Không nên để một khoản tiền trở thành nguyên nhân làm tổn thương một tình bạn đã được xây dựng từ tuổi học trò.
KẾT
Vì vậy, có lẽ khóa 71–74 nên cân nhắc một nguyên tắc:
Không duy trì quỹ hội thường xuyên.
Có việc mới lập dự toán.
Có người tham gia mới đóng góp.
Thu – chi theo từng hoạt động và công khai ngay.
Đây không phải vì chúng ta không tin nhau.
Mà chính vì quý nhau nên không muốn đặt nhau vào hoàn cảnh phải nghi ngờ nhau.
Sau hơn năm mươi năm, thứ chúng ta cần giữ không phải là một tài khoản có bao nhiêu tiền, mà là những người bạn vẫn còn nhớ đến nhau.
Tiền có thể mất rồi kiếm lại.
Nhưng lòng tin mất đi thì rất khó tìm lại.
Vì thế:
KHÔNG GIỮ QUỸ – GIỮ TÌNH BẠN.
