"Bài viết này mang tích phân tích không chỉ cho riêng khóa cấp 3 (1971 - 1974) mà phân tích chung cho tất cả các nhóm hội khác đang hoạt động hiện nay. Cảm nhận đúng sai tùy mọi người suy nghĩ, lựa chọn và phản biện"
Quỹ càng tồn tại lâu, càng dễ phát sinh những câu hỏi về thu–chi, mục đích sử dụng và sự công bằng; trong khi các hoạt động cụ thể hoàn toàn có thể thực hiện theo nguyên tắc “có việc – có dự toán – có danh sách – ai tham gia thì đóng – công khai ngay”.
KHÓA 71–74: CÓ NÊN DUY TRÌ QUỸ HỘI?
Không giữ quỹ để giữ tình bạn
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày chúng ta cùng ngồi dưới mái trường cấp 3 khóa 1971–1974.
Từ những cô cậu học sinh ngày ấy đến hôm nay, mỗi người đã trải qua một hành trình rất dài của cuộc đời. Có người đi học tiếp, có người vào quân ngũ, có người lập nghiệp, có người đi xa, có người ở lại quê nhà. Mỗi người một hoàn cảnh, một cuộc đời, một cách nhìn.
Nhưng có một điều vẫn còn nguyên giá trị:
Chúng ta vẫn muốn gặp nhau, vẫn muốn nhớ về nhau và vẫn muốn giữ tình bạn của một thời tuổi trẻ.
Chính vì vậy, chuyện có nên duy trì quỹ của hội khóa hay không đáng để chúng ta suy nghĩ một cách thẳng thắn.
Theo tôi, đã đến lúc khóa 71–74 có thể cân nhắc một cách làm mới:
Không duy trì quỹ thường xuyên.
Không thu tiền trước.
Khi có việc cụ thể mới lập dự toán, lập danh sách và đóng góp theo thực tế.
Đây không phải là làm giảm tình cảm.
Ngược lại, có thể chính là cách bảo vệ tình cảm của chúng ta lâu dài hơn.
1. NGÀY XƯA CÓ QUỸ LÀ HỢP LÝ, NHƯNG NGÀY NAY CHƯA CHẮC CẦN
Ngày trước, việc lập quỹ trong các hội nhóm là chuyện rất bình thường.
Mỗi người đóng một khoản, người giữ quỹ quản lý, khi có việc thì lấy ra chi.
Mô hình ấy phù hợp với điều kiện ngày xưa.
Nhưng hoàn cảnh hôm nay đã khác.
Chỉ cần một chiếc điện thoại, một nhóm Zalo và một tài khoản ngân hàng, chúng ta có thể tổ chức một chuyến đi, một cuộc gặp mặt hay một hoạt động chung rất dễ dàng.
Có việc thì thông báo.
Có dự toán thì công khai.
Có danh sách người tham gia.
Mọi người chuyển tiền.
Việc hoàn tất.
Không nhất thiết phải có một khoản tiền nằm trong tài khoản của hội suốt cả năm, thậm chí nhiều năm.
Cái gì không cần thiết thì không nhất thiết phải duy trì.
2. VẤN ĐỀ LỚN NHẤT CỦA QUỸ KHÔNG PHẢI LÀ TIỀN, MÀ LÀ SỰ NGHI NGỜ
Một hội nhóm có thể bắt đầu bằng tình bạn rất đẹp.
Mọi người tin nhau.
Không ai nghĩ nhiều đến chuyện tiền bạc.
Nhưng khi có một khoản quỹ chung tồn tại trong nhiều năm, tự nhiên sẽ xuất hiện những câu hỏi:
Quỹ hiện còn bao nhiêu?
Thu được bao nhiêu?
Đã chi những gì?
Chi vào việc gì?
Khoản nào đúng mục đích?
Khoản nào chưa rõ?
Ai quyết định việc chi?
Có phải tất cả thành viên đều được hưởng như nhau không?
Những câu hỏi ấy không nhất thiết xuất phát từ sự thiếu tin tưởng.
Đôi khi chỉ là tâm lý rất bình thường của con người khi liên quan đến tiền chung.
Nhưng một khi câu hỏi xuất hiện mà không được giải thích thỏa đáng, sự nghi ngờ có thể xuất hiện.
Mà trong một hội bạn bè, điều đáng sợ nhất không phải là mất vài triệu đồng.
Điều đáng sợ là mất lòng tin.
Tiền mất còn có thể kiếm lại.
Lòng tin mất rồi rất khó lấy lại.
3. NGƯỜI GIỮ QUỸ CŨNG CÓ THỂ TRỞ THÀNH NGƯỜI KHÓ XỬ
Chúng ta thường nghĩ người giữ quỹ là người được tín nhiệm.
Điều đó đúng.
Nhưng được tín nhiệm không có nghĩa là người ấy không chịu áp lực.
Giữ tiền của tập thể là một trách nhiệm.
Chi một khoản phải giải thích.
Không chi cũng phải giải thích.
Có người hỏi thì phải trả lời.
Có người không hỏi nhưng trong lòng thắc mắc thì người giữ quỹ cũng khó biết.
Đáng lẽ một người bạn của chúng ta được thoải mái tham gia hội, gặp gỡ bạn bè, vui vẻ với nhau.
Nhưng nếu phải mang thêm trách nhiệm:
“Tôi đang giữ tiền của cả khóa”
thì vô hình trung, người ấy phải mang một gánh nặng không cần thiết.
Chúng ta gặp nhau để tìm niềm vui sau hơn nửa thế kỷ.
Không nên để một người bạn phải chịu áp lực chỉ vì giữ tiền chung.
4. QUỸ CÒN CÓ THỂ TẠO RA CẢM GIÁC KHÔNG CÔNG BẰNG
Đây là vấn đề tế nhị nhưng cần nói thẳng.
Không phải thành viên nào cũng có hoàn cảnh giống nhau.
Có người tham gia hầu hết các hoạt động.
Có người ở xa, rất ít khi tham dự.
Có người sức khỏe tốt.
Có người đi lại khó khăn.
Có người có điều kiện kinh tế tốt.
Có người phải cân nhắc từng khoản chi.
Nếu tất cả cùng đóng một mức quỹ cố định, nhưng mức độ sử dụng và hưởng lợi từ quỹ khác nhau, sớm muộn cũng có người tự hỏi:
“Tôi đóng như mọi người, nhưng tôi có sử dụng những khoản này không?”
Ngược lại, nếu mỗi người đóng một mức khác nhau thì lại phát sinh câu hỏi:
“Tiêu chí nào để xác định mức đóng?”
Như vậy, một việc ban đầu nhằm tạo sự công bằng đôi khi lại có thể tạo ra cảm giác không công bằng.
5. ĐÓNG QUỸ TRƯỚC, CHI SAU KHÔNG CÒN LÀ CÁCH DUY NHẤT
Ngày nay, chúng ta có một phương thức đơn giản hơn rất nhiều:
Có việc mới đóng.
Ví dụ khóa tổ chức một chuyến gặp mặt.
Ban tổ chức chỉ cần đưa ra:
* Nội dung chương trình.
* Thời gian, địa điểm.
* Số người dự kiến.
* Các khoản chi.
* Tổng dự toán.
* Mức đóng của mỗi người.
* Hạn chuyển tiền.
Ai tham gia thì chuyển tiền.
Ai không tham gia thì không phải đóng.
Sau khi chương trình kết thúc, có thể quyết toán ngay.
Thu bao nhiêu – chi bao nhiêu – còn thừa bao nhiêu – thiếu bao nhiêu, tất cả rõ ràng trong một lần.
Không cần phải mang một khoản tiền từ năm này sang năm khác.
6. MÔ HÌNH MỚI: “KHÔNG QUỸ – CÓ VIỆC MỚI GÓP”
Có thể thống nhất một nguyên tắc rất đơn giản:
Hội không duy trì quỹ thường xuyên.
Mỗi hoạt động cụ thể sẽ có một dự toán riêng.
Ai đăng ký tham gia thì đóng theo mức quy định.
Mọi khoản thu – chi được công khai theo từng hoạt động.
Hoạt động kết thúc thì quyết toán kết thúc.
Như vậy, tiền không nằm lại trong một “quỹ chung” không có mục đích sử dụng ngay.
Mỗi khoản tiền đều gắn với một việc cụ thể.
Đó là một hình thức minh bạch ngay từ đầu, thay vì phải minh bạch sau khi đã xảy ra vấn đề.
7. KHÔNG CÓ QUỸ KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ KHÔNG CÓ TRÁCH NHIỆM
Đây là điều cần nói rõ.
Có người có thể nghĩ:
“Không có quỹ thì hội còn gì để hoạt động?”
Thực ra, hoạt động của hội không phụ thuộc vào việc có tiền sẵn trong tài khoản.
Một hội khóa tồn tại vì con người, không phải vì tiền.
Khi cần tổ chức gặp mặt, mọi người đóng góp.
Khi cần thăm một người bạn ốm đau, có thể vận động tự nguyện.
Khi cần phúng viếng, những người muốn tham gia cùng đóng góp.
Khi tổ chức du lịch, người đi đóng chi phí chuyến đi.
Khi tổ chức kỷ niệm ngày ra trường, lập dự toán riêng cho sự kiện đó.
Như vậy, không có quỹ nhưng vẫn có sự chung tay.
Thậm chí sự đóng góp còn sát với nhu cầu thực tế hơn.
8. KINH NGHIỆM ĐÁNG SUY NGẪM: NHIỀU NHÓM TAN RÃ KHÔNG PHẢI VÌ HẾT TÌNH BẠN
Trong đời sống hội nhóm, có một thực tế rất đáng để chúng ta suy ngẫm:
Một nhóm bạn có thể rất vui vẻ trong nhiều năm.
Nhưng khi bắt đầu phát sinh tranh luận về tiền bạc, cách thu – chi, quyền quyết định hoặc việc sử dụng quỹ, không khí có thể thay đổi.
Ban đầu là:
“Tôi chỉ hỏi cho rõ.”
Sau đó thành:
“Tại sao lại chi như vậy?”
Rồi:
“Tôi không đồng ý.”
Rồi có thể xuất hiện:
“Nếu thế thì tôi không tham gia nữa.”
Điều đáng tiếc là từ một vấn đề tài chính, cuối cùng lại trở thành vấn đề tình cảm.
Những người từng học chung, từng sống chung một thời tuổi trẻ, cuối cùng lại xa nhau vì những chuyện mà ban đầu chẳng đáng bao nhiêu.
Vì vậy, nếu một mô hình tổ chức có thể giảm nguy cơ phát sinh mâu thuẫn về tiền bạc, thì chúng ta hoàn toàn có thể lựa chọn mô hình ấy.
9. ĐỪNG ĐỂ TIỀN TRỞ THÀNH “ĐIỂM YẾU” CỦA TÌNH BẠN
Tình bạn của khóa 71–74 đã tồn tại hơn năm mươi năm.
Đó là một thứ rất quý.
Chúng ta đã vượt qua rất nhiều thứ để còn gặp được nhau hôm nay.
Thời gian đã lấy đi tuổi trẻ.
Lấy đi sức khỏe của nhiều người.
Lấy đi những người bạn không còn nữa.
Nhưng nó chưa lấy đi được ký ức về một thời học sinh.
Vậy thì tại sao chúng ta lại để một khoản tiền chung trở thành điểm có thể làm tổn thương tình bạn?
Nếu có thể tránh được một nguồn cơn của nghi ngờ, tại sao không tránh?
Không duy trì quỹ không phải vì chúng ta không tin nhau.
Mà chính vì chúng ta quý nhau nên không muốn đặt nhau vào một tình huống phải nghi ngờ nhau.
10. “KHÔNG QUỸ” LẠI CÓ THỂ LÀ CÁCH TIN NHAU HƠN
Nghe có vẻ nghịch lý.
Nhưng thực ra:
Không giữ tiền của nhau cũng là một cách bảo vệ niềm tin dành cho nhau.
Không ai phải chứng minh mình đã sử dụng tiền đúng hay sai.
Không ai phải giải trình một khoản tiền tồn từ năm trước.
Không ai phải nhớ xem khoản nào thuộc về hoạt động nào.
Không ai phải giữ tiền của cả khóa.
Mỗi hoạt động có một khoản tiền.
Hoạt động kết thúc.
Khoản tiền kết thúc.
Sổ sách kết thúc.
Và chúng ta lại trở về với điều quan trọng nhất:
Bạn bè gặp nhau và vui vẻ với nhau.
11. KHÓA 71–74 CÓ THỂ THỐNG NHẤT MỘT “NGUYÊN TẮC 5 KHÔNG”
Nếu lựa chọn mô hình này, có thể xây dựng một nguyên tắc rất đơn giản:
KHÔNG 1 – Không thu quỹ thường xuyên
Không bắt buộc mỗi thành viên phải đóng một khoản định kỳ.
KHÔNG 2 – Không giữ tiền chung không có mục đích
Không để một khoản tiền tồn lâu dài mà chưa xác định rõ sẽ sử dụng vào việc gì.
KHÔNG 3 – Không chi tiền nếu chưa có dự toán
Mỗi hoạt động đều phải có dự toán trước.
KHÔNG 4 – Không bắt buộc người không tham gia phải đóng
Ai tham gia hoạt động nào thì đóng cho hoạt động đó, theo mức đã thống nhất.
KHÔNG 5 – Không để tiền bạc ảnh hưởng tình bạn
Nguyên tắc cuối cùng và quan trọng nhất.
Tiền là phương tiện phục vụ tình bạn, tuyệt đối không để tình bạn trở thành phương tiện phục vụ tiền bạc.
12. VÀ MỘT “CÓ” RẤT QUAN TRỌNG
Nếu đã có năm điều “không”, chúng ta cũng cần một điều “có”:
CÓ MINH BẠCH
Có chương trình thì công khai.
Có dự toán thì công khai.
Có người tham gia thì công khai.
Có mức đóng thì công khai.
Có thu thì công khai.
Có chi thì công khai.
Có thừa hoặc thiếu thì công khai.
Không cần nghi ngờ.
Không cần suy đoán.
Không cần hỏi đi hỏi lại.
Mọi thứ rõ ràng ngay từ đầu.
Minh bạch không phải vì chúng ta nghi ngờ nhau.
Minh bạch để không ai có lý do phải nghi ngờ ai.
13. ĐIỀU KHÓ GIỮ NHẤT KHÔNG PHẢI LÀ QUỸ, MÀ LÀ TÌNH BẠN
Có thể một ngày nào đó, khóa 71–74 không còn đủ sức tổ chức những chuyến đi xa.
Có thể những cuộc họp mặt ngày càng ít.
Có thể chúng ta chỉ còn gặp nhau quanh một bàn cà phê.
Nhưng nếu sau hơn năm mươi năm, mỗi người vẫn có thể gọi cho nhau:
“Bạn ơi, khỏe không?”
thì hội khóa vẫn còn ý nghĩa.
Chúng ta không cần một tài khoản ngân hàng thật lớn để chứng minh rằng khóa 71–74 còn tồn tại.
Chúng ta chỉ cần còn nhớ đến nhau.
KẾT LUẬN: KHÔNG GIỮ QUỸ, GIỮ TÌNH
Có lẽ đây là lúc chúng ta nên nhìn vấn đề bằng một tâm thế rất khác.
Ngày xưa có quỹ vì điều kiện xã hội và phương thức sinh hoạt khi ấy cần như vậy.
Ngày nay, chúng ta có nhiều cách đơn giản, minh bạch và linh hoạt hơn.
Vì vậy, với Hội cựu học sinh cấp 3 khóa 1971–1974, có thể cân nhắc một nguyên tắc:
Không cần duy trì quỹ hội thường xuyên.
Khi có hoạt động cụ thể, lập dự toán cụ thể.
Lập danh sách người tham gia.
Quy định mức đóng góp rõ ràng.
Mọi người chuyển tiền theo danh sách.
Hoạt động kết thúc thì quyết toán công khai.
Không để tiền tồn lại thành một khoản quỹ lâu dài.
Cách làm ấy có thể giúp chúng ta tránh được rất nhiều câu hỏi không đáng có.
Không phải vì chúng ta không tin nhau.
Mà vì chúng ta không muốn một ngày nào đó phải nghi ngờ nhau.
Sau hơn nửa thế kỷ, chúng ta đã quá hiểu giá trị của một người bạn cũ.
Một khoản quỹ có thể mất.
Một khoản tiền có thể thiếu.
Một chuyến đi có thể không tổ chức được.
Nhưng một khi tình bạn đã rạn nứt thì không dễ gì trở lại như xưa.
Vì vậy, nếu phải lựa chọn giữa:
giữ một khoản tiền chung và giữ sự thanh thản, minh bạch và tình cảm của cả khóa, thì có lẽ điều đáng giữ nhất vẫn là:
KHÔNG GIỮ QUỸ – GIỮ TÌNH BẠN.
Bởi sau hơn năm mươi năm, thứ chúng ta cần mang theo không phải là một tài khoản có bao nhiêu tiền, mà là câu trả lời cho một câu hỏi giản dị:
“Sau ngần ấy năm, chúng ta còn thương và còn nhớ nhau không?”
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét